Salangana sundajska

gatunek ptaka

Salangana sundajska[5] (Aerodramus fuciphagus) – gatunek małego ptaka z rodziny jerzykowatych (Apodidae). Zamieszkuje Azję Południowo-Wschodnią. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Salangana sundajska
Aerodramus fuciphagus[1]
(Thunberg, 1812)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd krótkonogie
Rodzina jerzykowate
Podrodzina jerzyki
Plemię Collocalini
Rodzaj Aerodramus
Gatunek salangana sundajska
Synonimy
  • Hirundo Fuciphaga Thunberg, 1812[2]
  • Collocalia fuciphaga (Thunberg, 1812)[3]
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

TaksonomiaEdytuj

Takson ten jako pierwszy opisał Carl Peter Thunberg w 1812 roku, nadając mu nazwę Hirundo Fuciphaga. Holotyp pochodził z Jawy. Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Aerodramus, który często łączono z rodzajem Collocalia. Salangana sundajska była dawniej łączona w jeden gatunek z wieloma innymi gatunkami salangan, m.in. maskareńską (A. francicus) i brunatną (A. unicolor)[2].

Obecnie zwykle wyróżnia się 8 podgatunków[2][6]:

  • A. f. inexpectatus (Hume, 1873)salangana andamańska[5]
  • A. f. vestitus (R. Lesson, 1843)salangana malajska[5]
  • A. f. perplexus (Riley, 1927)
  • A. f. fuciphagus (Thunberg, 1812)salangana sundajska[5]
  • A. f. dammermani (Rensch, 1931)
  • A. f. micans (Stresemann, 1914)
  • A. f. germani (Oustalet, 1876)salangana indochińska[5]
  • A. f. amechanus (Oberholser, 1912)

Niektórzy autorzy (np. IOC) wydzielają podgatunki germani i amechanus do osobnego gatunku Aerodramus germani[7]. Proponowany podgatunek bartelsi uznano za synonim podgatunku nominatywnego[2].

Zasięg występowaniaEdytuj

Występuje na wyspach i wybrzeżach Azji Południowo-Wschodniej. Nie migruje[4]. Poszczególne podgatunki zamieszkują[2][7]:

MorfologiaEdytuj

Ptak mały; długość ciała do 13 cm, rozpiętość skrzydeł do 12 cm[8][9]. Ubarwieniem przypomina wiele innych gatunków jerzyków[10]. Wierzch ciała brunatny, a spód ciała brązowy[8]. Kuper w zależności od podgatunku od białego u populacji z Singapuru, po ciemniejszą biel u północnych populacji[8]. Pomimo iż ptak prowadzi dzienny tryb życia, ma zmysł echolokacji[8].

Ekologia i zachowanieEdytuj

 
Zupa z gniazd salangan

Zamieszkuje tereny trawiaste blisko jaskiń, lasy, skruby oraz okazjonalnie osiedla ludzkie[8]. Niekiedy zbierają się w duże stada, gdzie polują nad wodą[10].

Salangana sundajska odżywia się bezkręgowcami[8].

 
Kolonia ptaków

W okresie lęgowym ptaki tysiącami odbywają lęgi w jaskiniach i szczelinach skalnych, często wśród innych przedstawicieli jerzykowatych[8][10]. Jaskinie zamieszkane przez te ptaki mogą być wykorzystywane przez wiele pokoleń[8]. Galaretowate gniazda salangan sundajskich są miseczkowate, zrobione ze śliny ptaków, czasem z dodatkiem mchu i owadów, gdzie samica składa 2 białe jaja[8][9][10]. W wielu krajach azjatyckich gniazdo salangany uchodzi za przysmak i jest używane do tworzenia tzw. zupy z jaskółczych gniazd, cenionej szczególnie w Chinach[8][11].

StatusEdytuj

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje salanganę sundajską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji nie jest znana, ale ptak ten opisywany jest jako bardzo liczny w dogodnych dla niego siedliskach[4][12]. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na nadmierne eksploatowanie gniazd i niepotrzebne niepokojenie ptaków, co utrudnia odchów piskląt[4][8][12].

PrzypisyEdytuj

  1. Aerodramus fuciphagus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e Edible-nest Swiftlet (Aerodramus fuciphagus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-09)].
  3. D. Lepage: Edible-nest Swiftlet Aerodramus fuciphagus (Thunberg, 1812) (ang.). W: Avibase - Światowa baza danych ptaków [on-line]. [dostęp 2021-08-15].
  4. a b c d Aerodramus fuciphagus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b c d e Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Collocalini Bonaparte, 1853 (1852) (wersja: 2021-01-16). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-08-15].
  6. Handbook of the Birds of the World and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 5, grudzień 2020, s. 64 [dostęp 2021-09-15].
  7. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2) (ang.). [dostęp 2021-08-15].
  8. a b c d e f g h i j k Bilbile i inne ptaki ogrodów, [w:] David Alderton, Encyklopedia ptaków świata, Peter Barrett, Dragon, s. 443, ISBN 978-83-8172-650-4 [dostęp 2021-08-14].
  9. a b Zupa z jaskółczych gniazd (pol.). traveliger.pl. [dostęp 14.08.2021].
  10. a b c d salangana sundajska (ang.). W: eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 14.08.2021].
  11. jaskółcze gniazda, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-08-14].
  12. a b Species factsheet: Aerodramus fuciphagus (ang.). BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-08-15].

Linki zewnętrzneEdytuj